Σάββατο 16 Φεβρουαρίου 2019
Δευτέρα, 21 Ιούλιος 2014 18:27

Τηλεχειρουργική: Η επόμενη μέρα της ρομποτικής χειρουργικής στο Ιατρικό Αθηνών

Από

γράφει ο δρ Κωνσταντίνος Κωντσαντινίδης, καθηγητής χειρουργικής στο Ohio State University και Ιατρικός Διευθυντής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, διευθυντής τμήματος γενικής, βαριατρικής λαπαροσκοπικής και ρομποτικής χειρουργικής.
Τί εννοούμε με τον όρο 'τηλερομποτική χειρουργική";
-Τηλεχειρουργική (ή τηλερομποτική χειρουργική) είναι η χειρουργική που πραγματοποιεί ο χειρουργός σε κάποια απόσταση από τον ασθενή με χρήση ρομπότ. Χάρη στις προηγμένες εφαρμογές τηλεπικοινωνίας, ο χειρουργός μπορεί και ελέγχει από απόσταση ρομποτικούς βραχίονες και εργαλεία που αναπαράγουν με ακρίβεια τους χειρισμούς του στο εσωτερικό του ασθενούς.

Πότε ξεκίνησαν οι ρομποτικές επεμβάσεις στον ελληνικό χώρο;
-Στην Ελλάδα, η πρώτη επέμβαση ρομποτικής χειρουργικής πραγματοποιήθηκε από τον Κ.Κωνσταντινίδη και την επιστημονική του ομάδα (Ιατρικό Κέντρο Αθηνών) τον Σεπτέμβριο του 2006. Η πρώτη ανακοίνωση ρομποτικών επεμβάσεων από τη χώρα μας έγινε τον Φεβρουάριο του 2007 στο 2ο παγκόσμιο Συνέδριο Ρομποτικής Χειρουργικής ( MIRA2007) στη Νέα Υόρκη, ΗΠΑ.Σήμερα υπάρχουν 6 ρομποτικά συστήματα στην Αθήνα.

Από τι αποτελείται το ρομποτικό χειρουργικό σύστημα daVinci;
-Το χειρουργικό σύστημα DaVinciαποτελείται από την κονσόλα του χειρουργού, από τον ρομποτικό πύργο στον οποίο στηρίζονται τέσσερις ρομποτικοί βραχίονες και από ένα σύστημα τρισδιάστατης απεικόνισης και υψηλής ευκρίνειας. Η κονσόλα διαθέτει οπτικό σύστημα που παρέχει πραγματική 3D απεικόνιση υψηλής ευκρίνειας και τα χειριστήρια (masters) από τα οποία ο χειρουργός κατευθύνει τους βραχίονες. Ο χειρουργικός πύργος (SurgicalCart) στηρίζει τους 4 βραχίονες κάθε ένας από τους οποίους μπορεί να χειριστεί ευρύ φάσμα εργαλείων (ρομποτικό σύστημα 4 βραχιόνων). Χειρουργικά εργαλεία με αρθρώσεις τοποθετούνται πάνω στους βραχίονες.Κατά την επέμβαση ο χειρουργός βρίσκεται μπροστά στη κονσόλα απ' όπου βλέπει μέσα στο εσωτερικό του ασθενούς από ειδικές οθόνες και πραγματοποιεί την επέμβαση κινώντας μοχλούς που μοιάζουν με joystick. Το ρομποτικό σύστημα, μέσω ψηφιακής επεξεργασίας, προσφέρει ακριβέστερη, τρισδιάστατη και μεγεθυμένη εικόνα στο χειρουργό. Οι εντολές που δίνει ο χειρουργός μέσω των μοχλών μεταφέρονται ψηφιακά στους αρθρωτούς χειρουργικούς βραχίονες του ρομπότ, οι οποίοι εκτελούν τις κινήσεις αυτές στο χειρουργικό πεδίο. Οι κινήσεις που εκτελεί ο χειρουργός στην κονσόλα επαναλαμβάνονται σε πραγματικό χρόνο στο εσωτερικό του ασθενούς και φιλτράρονται ώστε να απαλείφεται ο φυσιολογικός τρόμος των χεριών. Το ρομπότ δεν έχει καμία αυτονομία.

Ποια τα πλεονεκτήματα της ρομποτικής χειρουργικής;
-Το πλεονέκτημα της ρομποτικής χειρουργικής έγκειται κυρίως στην υψηλή ακρίβεια και το μικρό μέγεθος των εργαλείων, τη δυνατότητα αρθρωτών κινήσεων που μιμούνται τον ανθρώπινο καρπό και τη τρισδιάστατη, στερεοσκοπική απεικόνιση του εγχειρητικού πεδίου. Διατηρώντας όλα τα πλεονεκτήματα μιας ελάχιστα τραυματικής μεθόδου η ρομποτική προσφέρει μικρότερη καταπόνηση και γρηγορότερη ανάρρωση, λιγότερες διεγχειρητικές απώλειες αίματος, ελάττωση του μετεγχειρητικού πόνου, ελαχιστοποίηση μετεγχειρητικών επιπλοκών που σχετίζονται με το τραύμα (διαπύηση, διάσπαση, κήλη, χρόνιο άλγος), μικρότερα ποσοστά μετεγχειρητικών συμφύσεων, λιγότερες αναπνευστικές και καρδιαγγειακές επιπλοκές, καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα, μικρότερη διάρκεια νοσηλείας και ταχεία επάνοδο στην εργασία. Επίσης η ρομποτική χειρουργική προσφέρει πλεονεκτήματα και για τον χειρουργό όπως πιο εργονομική θέση, αίσθηση
'ανοικτής χειρουργικής' για τα μάτια και τα χέρια του χειρουργού, σταθερή εικόνα μέσω κάμερας, ελάχιστη παρέμβαση στο σώμα του ασθενούς, τοποθέτηση ραμμάτων με μεγάλη ευκολία και απόλυτη ακρίβεια στο εσωτερικό του σώματος, ευκολότερη εκμάθηση λαπαροσκοπικών σύνθετων επεμβάσεων και ελαχιστοποίηση φυσικής κόπωσης.

Από ποιες ειδικότητες εφαρμόζεται η ρομποτική χειρουργική;
-Η ρομποτική χειρουργική βρίσκει εφαρμογή σε πολλές ειδικότητες της χειρουργικής, όπως τη γενική χειρουργική, τη χειρουργική κατά της νοσογόνου παχυσαρκίας, την καρδιοχειρουργική και τη θωρακοχειρουργική, την αγγειοχειρουργική, την παιδοχειρουργική, την ουρολογία, τη γυναικολογική χειρουργική, τη μεταμόσχευση νεφρού και τη χειρουργική ενδοκρινών αδένων. Τελευταία, είναι αξιοσημείωτη η ευρεία εξάπλωση των ρομποτικά-υποβοηθούμενων προστατεκτομών. Καθημερινά αυξάνονται οι ήδη πολυάριθμες εφαρμογές της ρομποτικής τηλεχειρουργικής στην καρδιοχειρουργική, στη θωρακοχειρουργκή, στη γενική χειρουργική, στην ουρολογία, στη γυναικολογία και τη παιδοχειρουργική.

Ποιες οι εφαρμογές ρομποτικής στη γενική χειρουργική;
-Στη γενική χειρουργική τα ήδη γνωστά πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής προσπέλασης έρχονται να προστεθούν σε αυτάτης ρομποτικής. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί χιλιάδες επεμβάσεις γενικής χειρουργικήςόπως οισοφαγεκτομή, επεμβάσεις διαφραγματοκήλης και γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, ολική και υφολική γαστρεκτομή, δεξιά και αριστερή κολεκτομή, σιγμοειδεκτομή, χαμηλή πρόσθια κολεκτομή, κοιλιοπερινεϊκή κολεκτομή, και ορθοπηξία για πρόπτωση ορθού. Επίσης ηπατεκτομή,επεμβάσεις χοληφόρων, παγκρεατεκτομή και σπληνεκτομή. Όλες οι επεμβάσεις κήλης του κοιλιακού τοιχώματος μπορούν να πραγματοποιηθούν ρομποτικά.

Ποια τα πλεονεκτήματα της ρομποτικής στον παχύσαρκο ασθενή;
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά τον τελευταίο καιρό, η χρήση ρομποτικού συστήματος σε παχύσαρκους ασθενείςεφόσον οι ρομποτικοί βραχίονες μπορούν με την ίδια ευκολία να σηκώσουν οποιοδήποτε βάρος για όσο χρόνο χρειάζεται. Τελευταία συζητείται όλο και περισσότερο η αξία των ρομποτικών συστημάτων στη χειρουργική της παχυσαρκίας, όπως είναι η κατά Roux-enΥ γαστρική παράκαμψη (γαστρικό by-pass).

Ποιες οι εφαρμογές της ρομποτικής στη γυναικολογία;
-Στη γυναικολογία πραγματοποιούνται επεμβάσεις ρομποτικής υστερεκτομής, αφαίρεσης νεοπλασμάτων των εξαρτημάτων, σαλπιγγοωοθηκεκτομή καθώς και εγχειρήσεις μετάθεσης ωοθηκών και αναστόμωσης των σαλπίγγων.
Τέλος, ολοένα ανευρίσκονται πλεονεκτήματα στη χρήση της ρομποτικά-υποβοηθούμενης τεχνικής στην παιδοχειρουργική σε επεμβάσεις για γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, σε χολοκυστεκτομές, στην σαλπιγγοωοθηκεκτομή. Με επιτυχία πραγματοποιείται η ρομποτική πυελοπλαστική για απόφραξη ουρητηροπυελικής συμβολής σε παιδιά. Επίσης συνεχώς βελτιώνονται οι παιδιατρικές καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις όπως είναι η αποκατάσταση βατού αρτηριακού πόρου.

Ποιες είναι οι τελευταίες εξελίξεις στη Ρομποτική Χειρουργική;
-Μ ία από τις πιο σύγχρονες εξελίξεις στη Ρομποτική είναι και η εφαρμογή της τεχνολογίας SingleSite. Με την τεχνική αυτή, πραγματοποιείται η πλήρως Ρομποτική Χολοκυστεκτομή δια μέσου μίας μόνο τομής 1,5cm. Η δια μιας τομής Ρομποτική Χολοκυστεκτομή με χρήση του ρομποτικού συστήματος daVinciSiHDπου υπάρχει μόνο στο Ιατρικό Κέντρο, πραγματοποιείται εξ' ολοκλήρου μέσω μίας μικροτομής κάτω από τον ομφαλό. Η μέση διάρκεια της επέμβασης είναι 40 λεπτά. Η χειρουργική ομάδα του Ιατρικού Αθηνών με πρωτοπορία στη λαπαροενδοσκοπική χειρουργική πραγματοποιεί λαπαροσκοπικές επεμβάσεις χολοκυστεκτομής από τις αρχές της δεκαετίας του '90, με αποτέλεσμα να έχει τεράστια εμπειρία στην εν λόγω επέμβαση. Στην κλασσική λαπαροσκόπηση για τη χολοκυστεκτομή απαιτούνται 4 τομές ώστε να εισαχθούν όλα τα απαραίτητα εργαλεία καθώς και η ειδική κάμερα, το λαπαροσκόπιο μέσα στην κοιλιά.
Σήμερα με τη Ρομποτική Χειρουργική SingleSiteτο λαπαροσκόπιο και όλα τα εργαλεία μπαίνουν μέσω μίας μόνο μικροτομής στον ομφαλό.Η Ρομποτική Χολοκυστεκτομή δια μιας τομής πραγματοποιείται μόνο στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών από την ομάδα του Δρ.Κωνσταντινίδη και τα αποτελέσματα από τα πρώτα 200 περιστατικά είναι εντυπωσιακά. Η μεγάλη εμπειρία της ομάδας Κωνσταντινίδη διεύρυνε τις ενδείξεις της Ρομποτικής Μιας Τομής και φέτος παρουσίασε την πρώτη παγκοσμίως ρομποτική δεξιά κολεκτομή και επιπλοεκτομή δια μιας τομής. Άλλες επεμβάσεις που έγιναν με το SingleSiteείναι θολοπλαστική για παλινδρόμηση, κύστη νεφρού, περικαρδιακή κύστη, κιρσοκήλη, κύστεις ωοθηκών και υφολική υστερεκτομή.

Τί εξελίξεις αναμένονται στο μέλλον για τη Ρομποτική Χειρουργική;
Νέες τεχνολογίες που αναπτύσσονται συγχρόνως με τη ρομποτική, υπόσχονται σύντομα να συγχωνευθούν στις επόμενες γενιές των χειρουργικών ρομπότ. Η τεχνολογία 'firefly' επιτρέπει την απεικόνιση κρυμμένων λεμφαδένων στο εσωτερικό του σώματος με έγχυση ειδικής ουσίας που φθορίζει σε συγκεκριμένα φίλτρα της κάμερας. Η ίδια τεχνολογία επιτρέπει την ακριβή απεικόνιση των αγγείων σε πραγματικό χρόνο κατά τη διάρκεια του χειρουργείου και την εκτίμηση αιμάτωσης των αναστομώσεων .
Σε εξέλιξη βρίσκεται η έρευνα της τεχνολογίας απτικής ανάδρασης (hapticfeedback) που θα προσφέρει και την αίσθηση της αφής στον χειρουργό που παρασκευάζει τους ιστούς με τους ρομποτικούς βραχίονες.Ένα άλλο ενδιαφέρον πεδίο έρευνας αποτελεί η συγχώνευση των εικόνων από τιςαπεικονιστικές εξετάσεις του ασθενούς (αξονικής και μαγνητικής τομογραφίας) με την εικόνα του εγχειρητικού πεδίου για χαρτογράφηση και καλύτερο διεγχειρητικόσχεδιασμό της επέμβασης (επαυξημένη πραγματικότητα -augmentedreality). Η τελευταία αυτή τεχνολογία υπόσχεται να μας οδηγήσει στην εποχή της Διεγχειρητικής Πλοήγησης (IntraoperationalNavigation), οταν η χειρουργική επέμβαση θα καθοδηγείται από ηλεκτρονικό υπολογιστή που θα επεξεργάζεται όλα των δεδομένα από τον παρακλινικό έλεγχο του ασθενούς.