Πέμπτη 24 Αυγούστου 2017
Σάββατο, 22 Ιούλιος 2017 10:11

Νεότερες εξελίξεις στη θεραπεία της σχιζοφρένειας

Από

Φιλική προς τους ασθενείς με σχιζοφρένεια είναι πλέον η φαρμακευτική αντιμετώπιση της νόσου, καθώς με την εξέλιξη της επιστημονικής έρευνας προσπεράστηκε το μεγάλο εμπόδιο της μη συμμόρφωσης. 

Η φαρμακευτική αγωγή μέχρι σήμερα απαιτούσε τη λήψη φαρμάκων από 26 έως 12 φορές το χρόνο. Παρά την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής θεραπείας, οι ασθενείς δεν τηρούσαν το πρόγραμμα αγωγής με αποτέλεσμα να εμφανίζουν υποτροπές της νόσου, με ό,τι συνεπάγεται η «αφύπνιση» της σχιζοφρένειας.

Σήμερα, ο σκόπελος αυτός μπορεί να ξεπεραστεί καθώς η συχνότητα λήψης της αγωγής μειώνεται ακόμα περισσότερο μέσα στο διάστημα ενός έτους. Η θεραπεία γίνεται πιο «φιλική» προς τον ασθενή, ο οποίος νιώθει μεγαλύτερη ανεξαρτησία και δεν αισθάνεται πλέον τον καταναγκασμό που επιφέρει μία σταθερή καθημερινή λήψη φαρμάκων.

Η κυκλοφορία των άτυπων Αγωγών Μακράς Δράσης συμβάλλει στην τήρηση της θεραπείας και στη μείωση των επανεισαγωγών στο νοσοκομείο, ενώ ο κίνδυνος υποτροπών συγκριτικά με τις αγωγές που λαμβάνονται καθημερινά και συχνά παραπάνω από μια φορά την ημέρα1-7, είναι χαμηλότερος.

Πρωταρχικοί στόχοι της θεραπείας είναι η μείωση ή η εξάλειψη των συμπτωμάτων, η πρόληψη των υποτροπών, η παράταση της διάρκειας της σταθερής φάσης στη νόσο, η μείωση των απαιτήσεων για ενδονοσοκομειακή περίθαλψη και η μεγιστοποίηση της ποιότητας ζωής και της λειτουργικότητας των ασθενών περιορίζοντας έτσι τις αρνητικές συνέπειες τόσο στους ίδιους, όσο και στις οικογένειές τους. Η αποτελεσματική τήρηση της θεραπείας είναι σημαντική για το σκοπό αυτό8.

Η σχιζοφρένεια σήμερα

Η σχιζοφρένεια είναι μια πολύπλοκη και χρόνια ψυχική διαταραχή στην ανάπτυξη της οποίας παίζουν ρόλο τόσο γενετικοί όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Είναι μια νόσος που μπορεί να αφορά τον οποιοδήποτε ανεξαρτήτως καταγωγής, κοινωνικοοικονομικής και πολιτισμικής  κατάστασης9.

Παρουσιάζει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων όπως ψευδαισθήσεις, παραληρητικές ιδέες, αποδιοργάνωση λόγου ή συμπεριφοράς, μειωμένη ικανότητα στοχοκατευθυνόμενης δράσης, απάθεια ή έλλειψη κινήτρου και γνωστικά ελλείμματα και μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά όλες τις πτυχές της ζωής των πασχόντων8

Φαρμακευτική αγωγή

Η φαρμακευτική αγωγή σε συνδυασμό με ψυχοκοινωνικού τύπου παρεμβάσεις, βοηθά τους ασθενείς να ελέγχουν ικανοποιητικά τα συμπτώματά τους8. 

Ωστόσο, οι φαρμακευτικές αγωγές που λαμβάνονται καθημερινά απαιτούν υψηλή συμμόρφωση εκ μέρους του ασθενούς, αλλά συχνά και λόγω της φύσης της νόσου παρατηρείται ανεπαρκής τήρηση της θεραπείας10.

Επιπλέον, η καθημερινή λήψη φαρμάκων μπορεί να επιβαρύνει συναισθηματικά τους ασθενείς με σχιζοφρένεια, καθώς τους υπενθυμίζει το πρόβλημα από το οποίο προσπαθούν να ξεφύγουν.

Έχει υπολογιστεί ότι σχεδόν 9 στους 10 ασθενείς δεν τηρούν ή τηρούν εν μέρει τη φαρμακευτική αγωγή τους7.

Η μη σωστή λήψη της φαρμακευτικής αγωγής ή και η διακοπή της συνεπάγεται 5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο υποτροπής μετά από ένα πρώτο ψυχωσικό επεισόδιο11, και σχετίζεται με επιδείνωση των συμπτωμάτων, αυξημένο κίνδυνο επανεισαγωγών στο νοσοκομείο, αυτοκτονικό ιδεασμό, αυξημένο χρόνο ανάρρωσης και μειωμένη ανταπόκριση στα αντιψυχωσικά12-13.

Αντίκτυπο της σχιζοφρένειας

Η ανεπαρκής τήρηση της θεραπείας έχει σημαντικές συνέπειες στους ασθενείς, αλλά και στους ανθρώπους που τους φροντίζουν. Η συναισθηματική επιβάρυνση των φροντιστών λόγω του συνεχούς άγχους για το αν ο ασθενής πήρε ή όχι την αγωγή του, αλλά και η οικονομική επιβάρυνση λόγω των επιπρόσθετων δαπανών που προκύπτουν από τις συνεχείς υποτροπές και επακόλουθες νοσηλείες14-15, είναι μερικές μόνο από τις κοινωνικές και οικογενειακές συνέπειες της μη συμμόρφωσης στη θεραπεία.

Εξυπακούεται ότι η επιβάρυνση στις υγειονομικές δαπάνες λόγω των επαναλαμβανόμενων νοσηλειών, είναι σημαντική αλλά και για το κράτος υπάρχουν επιπτώσεις λόγω της μειωμένης παραγωγικότητας και των απουσιών από την εργασία16.

Δυστυχώς, μέχρι και σήμερα οι ασθενείς και οι οικογένειές τους βιώνουν μεγάλο φορτίο από το φαινόμενο της στιγματοποίησης που εξακολουθεί να υπάρχει. Είναι σαφές ότι ο ασθενής με σχιζοφρένεια έχει πολύ μεγάλες ανάγκες υποστήριξης από τη κοινωνία και την Πολιτεία.

 

1.         Kaplan G et al. Patient Prefer Adherence 2003;7:1171–1180.

2.         Tiihonnen J et al. Am J Psych 2011;168:603–609.

3.         Schreiner A et al. World J Biol Psychiatry 2014(7);15:534–545.

4.         Olivares JM et al. Eur Psychiatry 2009;24:287–296.

5.         Gaebel W et al. Neuropsychopharmacol 2010;31(12) :2367–2377.

6.         Leucht C et al. Schizophr Res 2011;127:83–92.

7.         Kishimoto T et al. J Clin Psychiatry 2013;74:957–965.

8.         APA Practice Guidelines 2004. Lehman AF, Lieberman JA, Dixon LB, et al. Practice guideline for the treatment of patients with schizophrenia. Second edition

9.         Picchioni MM et al. Schizophrenia. BMJ 2007;335(7610):91–5.

10.       Lieberman JA et al. N Engl J Med 2005;353(12):1209–1223

11.       Phan SV. Int J Psych Med 2016;51(2): 211–219.

12.       Haddad PM et al. Patient Relat Outcome Meas 2014;5:43–62.

13.       Agid O et al.Expert Opin Pharmacother 2010;11(14):2301–2317.

14.       Hassan WAN et al. J Am Sci 2011;7(5):802–811.

15.       Knapp M et al. Schizophr Bull 2004;30(2):279–293

16.       Chong HY et al. Neuropsychiatr Dis Treat 2016;12:357–373.