Δευτέρα 14 Οκτωβρίου 2019
Κώστας Μπαργιώτας

Κώστας Μπαργιώτας

Τετάρτη, 26 Ιούλιος 2017 14:00

Επενδύοντας στην Υγεία...

Η ορθή χωροταξική κατανομή των υπηρεσιών είναι κομβικό στοιχείο για την επιτυχή λειτουργία ενός συστήματος υγείας. Η τωρινή κατανομή των νοσοκομείων στο Λεκανοπέδιο Αττικής είναι άκρως προβληματική. Το  60-70%  των κλινών είναι συγκεντρωμένα στον άξονα Βασιλίσσης Σοφίας – Μεσογείων, όπου συνωστίζονται 15 δημόσια ιδρύματα, μια δεκάδα ιδιωτικών και πλήθος διαγνωστικών κέντρων. Παράλληλα, η δυτική Αττική είχε και έχει έλλειμμα, ενώ η ανατολική Αττική  δεν έχει καμία δευτεροβάθμια δημόσια δομή. Σε σχέση με τη δομή, πολλά νοσοκομεία είναι υπερβολικά μεγάλα, ενώ άλλα υπερβολικά μικρά. Σχεδόν κανένα δεν είναι εξειδικευμένο, πλην των μαιευτηρίων και των παιδιατρικών που βρίσκονται στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο. Η δε παλαιότητα των κτηριακών υποδομών επιτείνει το πρόβλημα. Ελάχιστες παρεμβάσεις έχουν γίνει τόσο σε κτήρια όσο και σε εξοπλισμούς που βρίσκονται σε κατάσταση «end of life» (εκτός ωφέλιμου χρόνου ζωής) και «end of service», δηλαδή έχουν τεθεί εκτός παραγωγής και σπανίζουν τα ανταλλακτικά τους στη διεθνή αγορά.

Η ανακαίνιση κτηρίων είναι ακριβή και υπολείπεται σε αποτελεσματικότητα. Εξάλλου, τα περισσότερα από τα υφιστάμενα κτήρια δεν μπορούν να ανακαινισθούν σύμφωνα με τις σύγχρονες προδιαγραφές λειτουργικότητας, πυρασφάλειας και στατικότητας. Είναι, κατά συνέπεια, αναγκαίος ο προγραμματισμός ανέγερσης και λειτουργίας νέων νοσοκομείων στο λεκανοπέδιο, εκτός κέντρου, στις ζώνες όπου υπάρχει ζήτηση (νέες οικιστικές ζώνες) και ευκολία στην πρόσβαση. Τρία ή τέσσερα νέα νοσοκομεία, 350-400 κλινών μπορούν να αποκαταστήσουν τις χωροταξικές ανισορροπίες και να συμβάλουν στην επιβίωση του ΕΣΥ. Η ανάπτυξη τριών μεγάλων νοσοκομείων στον περιφερειακό δακτύλιο της Θεσσαλονίκης είναι καλό παράδειγμα.

Με κουτσουρεμένους προϋπολογισμούς η κυβέρνηση δεν μπορεί να συντηρήσει το ΕΣΥ στο μέγεθος και τον κατακερματισμό το σημερινό. Πολλώ δε μάλλον να δημιουργήσει, όπως διατείνεται, μια αμιγώς κρατική πρωτοβάθμια φροντίδα, απροσδιορίστου κόστους και αριθμού διορισμών. Οι περικοπές στους προϋπολογισμούς για την υγεία και τα αναιμικά ΠΔΕ δημιούργησαν ένα «κενό» το οποίο σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες καλύφθηκε τις περισσότερες φορές από ΣΔΙΤ για την κατασκευή έργων υποδομής και την παροχή υπηρεσιών για λογαριασμό του Δημοσίου. Θεσμικό πλαίσιο υπάρχει (ν. 3389/2005 και 3483/2006). Τα τελευταία χρόνια, στον τομέα της υγείας οι συμπράξεις αφορούσαν την παροχή υπηρεσιών (σίτιση, καθαριότητα, διαχείριση απορριμμάτων, φύλαξη κτηρίων) με τη μορφή εξωτερικής ανάθεσης. Το 2007 ξεκίνησε ο προγραμματισμός για την δημιουργία τεσσάρων νοσοκομειακών μονάδων (το νέο Γενικό Νοσοκομείο Πρέβεζας, το νέο Ογκολογικό και το νέο παιδιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης και το κέντρο αποκατάστασης και αποθεραπείας Βορείου Ελλάδος) χωρίς τελικά να φτάσουν στο στάδιο του διαγωνισμού.

Η Ευρώπη έχει δείξει ήδη το δρόμο. Στην Αγγλία από το 1998 η Πρωτοβουλία Ιδιωτικής Χρηματοδότησης αποτελεί τον μοναδικό τρόπο χρηματοδότησης νέων επενδύσεων για την κατασκευή νοσοκομείων. Ο ιδιώτης δημιουργεί «εταιρεία ειδικού σκοπού», η οποία αποτελείται από μια κατασκευαστική εταιρεία και μια εταιρεία συμβούλων επιχειρήσεων. Η κοινοπραξία έχει την ευθύνη του σχεδιασμού, της κατασκευής, της χρηματοδότησης και της λειτουργίας  της νέας υποδομής, ενώ το δημόσιο παρέχει τις κλινικές υπηρεσίες (προσλήψεις νοσηλευτικού και ιατρικού προσωπικού) και συμβάλλεται με το consortium για 30 και πλέον έτη, καταβάλλοντας ετήσιες πληρωμές στον ιδιώτη. Το μεγαλύτερης κλίμακας έργο που πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο στον τομέα της υγείας είναι το πανεπιστημιακό νοσοκομείο «Norfolk and Norwich».

Στην Ισπανία, κατά το μοντέλο Αλτζίρα, ο ιδιώτης λαμβάνει από την περιφερειακή κυβέρνηση ένα σταθερό, ετήσιο ποσό ανά κάτοικο της ίδιας περιφέρειας για το διάστημα που ορίζει η σύμβαση. Ως αντάλλαγμα, οφείλει να παρέχει δωρεάν υπηρεσίες υγείας στον τοπικό πληθυσμό. Μεταξύ 2009-2010 έγινε έρευνα σε 24 νοσοκομεία της Βαλένθια (19 δημόσια και 5 ΣΔΙΤ) και εξετάστηκαν συγκεκριμένοι δείκτες (κόστος, λίστες, εξοπλισμός, δυναμικότητα κλινών κλπ). Προέκυψε ότι τα δημόσια νοσοκομεία υπερτερούν μόνο σε ένα δείκτη από τους επτά σε σχέση με τα νοσοκομεία που λειτουργούν με τη μορφή συμπράξεων. Μάλιστα, το  νοσοκομείο La Ribera ανακηρύχθηκε ως το «Καλύτερο ισπανικό γενικό νοσοκομείο» για τρία συνεχόμενη έτη. Στη Γαλλία μέχρι το 2012 είχαν υπογραφεί 50 συνολικά συνεργασίες (40 με παραχώρηση δικαιώματος χρήσης) οι 35 από τις οποίες είχαν τεθεί σε λειτουργία μέχρι το τέλος του επόμενου έτους.

Αν τα παραδείγματα αυτά εντυπωσιάζουν, πρέπει να τονιστεί ότι ούτε είναι όλες οι συμπράξεις στο χώρο της υγείας άκρως επιτυχημένες ούτε είναι εκ των προτέρων επιτυχής η αβασάνιστη «μεταφύτευση» ενός μοντέλου από μια χώρα σε άλλη. Υπάρχουν και μελέτες που αμφισβητούν τις ΣΔΙΤ με διάφορα επιχειρήματα (κόστος μεγαλύτερο, μετακύλιση  βάρους στις επόμενες γενεές, περικοπές προσωπικού με οικονομικά και όχι κλινικά κριτήρια).

Στη χώρα μας ο ιδιωτικός και δημόσιος τομέας υγείας από πλευράς σχεδιασμού συνυπάρχουν, ενώ από πλευράς δραστηριότητας αντιμετωπίζουν αλλήλους ως αντιπάλους. Δεδομένου ότι η υγεία αποτελεί σύστημα, όπου οι δύο τομείς αποτελούν συμπληρωματικά μέρη, οι συμπράξεις δεν απειλούν το δημόσιο χαρακτήρα της υγείας, αντίθετα τον βελτιώνουν. Ειδικά, σε χαλεπούς δημοσιονομικά καιρούς, το ΕΣΥ ενισχύεται οικονομικά, έστω και εν είδει μακροχρόνιου δανεισμού, με στόχο οι πολίτες να απολαμβάνουν υψηλής ποιότητας υπηρεσίες. Η εμπειρία από την εκτέλεση έργων με το σύστημα παραχώρησης (Ρίο -Αντίρριο, Αττική Οδός, αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος) συνηγορεί στο ότι οι συμπράξεις-επενδύσεις  στην υγεία, πέρα από το οικονομικό όφελος, συμβάλλουν στην αύξηση της απασχόλησης και έχουν ισχυρό αναπτυξιακό αποτύπωμα.

 

* Ο Κώστας Μπαργιώτας είναι Βουλευτής Λάρισας με τη Δημοκρατική Συμπαράταξη

Από Κώστα Μπαργιώτα

 

 

Μέχρι σήμερα προσπάθησα να βοηθήσω τα νοσοκομεία μας αφανώς, αφήνοντας τα έξω από την δημόσια πολιτική αντιπαράθεση. Όμως, δυστυχώς, η κατάσταση στα νοσοκομεία της Λάρισας έχει φτάσει στο απροχώρητο. Τον τελευταίο χρόνο, με συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛ., ολοκληρώθηκε η αποδιοργάνωση και η διάλυση που σοβούσε επί χρόνια και οξύνθηκε με την κρίση.


Παρά τις περί του αντιθέτου διακηρύξεις, η διάλυση δεν οφείλεται μόνο σε οικονομικούς λόγους, αλλά και σε μια πρωτοφανή αποδιοργάνωση των διοικητικών μηχανισμών σε όλα τα επίπεδα: Η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛ. επέδειξε εμμονική επιμονή στην αποπομπή των διοικητών των νοσοκομείων.

 

Επέλεξε να αφήσει ακυβέρνητα, τέσσερις μήνες τώρα, όλα τα νοσοκομεία της χώρας μόνο και μόνο για να μπορέσει να διορίσει τα δικά της παιδιά. Ένα ακόμη επεισόδιο στο σίριαλ της κακοδιοίκησης και του νεποτισμού που διαχρονικά ταλανίζει το Εθνικό σύστημα Υγείας και όχι μόνο. Ακόμα και το πολυδιαφημισμένο «Παράλληλο Πρόγραμμα» δεν είναι παρά νομοθέτηση μικροεξυπηρετήσεων και προθέσεων, όπως στο παράδειγμα των ανασφάλιστων και της λίστας χειρουργείων.

 

Τοπικά, στη Λάρισα, η κατάσταση είναι κάκιστη. Τα νοσοκομεία παρέμειναν ακέφαλα, χωρίς Διοικητή ή Διοικητικό Συμβούλιο για τους περισσότερους μήνες του 2015, με αποκορύφωμα τις τελευταίες εβδομάδες που έμειναν εντελώς αδιοίκητα: Ούτε Διοικητής ούτε ΔΣ. Ποιοι λησμόνησαν πως αρχές Φεβρουαρίου έληγε η θητεία του ΔΣ; Γιατί χρειάστηκε ένας ολόκληρος μήνας χάους, για να παρθεί μια απόφαση; Στο μεταξύ χειρουργεία αναβάλλονται, επειδή δεν υπάρχει κανείς να εγκρίνει προμήθειες και διαγωνισμούς που έχουν εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, τα νοσοκομεία αδυνατούν να παραγγείλουν ή να πληρώσουν και το παραμικρό υλικό, σύριγγες και γάζες για παράδειγμα, αλλά όπως φαίνεται κανείς δεν συγκινείται. Υπουργείο και περιφερικές δομές έχουν υιοθετήσει το ρόλο του πυροσβέστη: πρέπει πρώτα να συμβεί η καταστροφή, για να επέμβουν.

 

Η Θεσσαλία ολόκληρη παρουσιάζει μια εικόνα εγκατάλειψης και διάλυσης του ΕΣΥ και διαθέτει υποδεέστερες δημόσιες δομές σε σχέση με άλλες περιφέρειες της χώρας. Η Λάρισα χρειάζεται και τα δυο της νοσοκομεία σε πλήρη λειτουργία. Για να εξασφαλιστεί αυτό χρειάζεται σχέδιο, προγραμματισμός και διαρκής συνεργασία όλων. Στόχοι, στρατηγικός σχεδιασμός και προγραμματισμός τριμήνου, είναι επί του παρόντος άγνωστες λέξεις.

 

Όλα τα παραπάνω προϋποθέτουν σταθερή, άξια διοίκηση και διαχείριση με βάση τις αντικειμενικές ανάγκες και όχι τα κομματικά συμφέροντα. Είναι ανάγκη επείγουσα να στηριχθούν τα νοσοκομεία της πόλης που έχουν αφεθεί κυριολεκτικά στην τύχη τους. Δεν μπορεί να συνεχισθεί άλλο το διοικητικό αλαλούμ. Υπουργείο και ΥΠΕ έχουν σοβαρότατες ευθύνες.

 

* Ο Κώστας Μπαργιώτας είναι χειρουργός ορθοπαιδικός και βουλευτής του Ποταμιού, υπεύθυνος του τομέα Υγείας του κόμματος.

Από Κώστα Μπαργιώτα

 

 

Κάθε Άνοιξη μαζί με τα χελιδόνια, έρχονται την τελευταία δεκαετία και τα προβλήματα με τις εφημερίες. Η αδυναμία της Διοίκησης να καταβάλει τις υπερωριακές αμοιβές του ιατρικού και του νοσηλευτικού προσωπικού έχει αποκτήσει περιοδικότητα και τείνει να γίνει θεσμός. Η αφορμή κάθε φορά για αυτή την ολιγωρία είναι διαφορετική, η αιτία όμως, η βασική στρέβλωση που παράγει τα προσκόμματα στην διαδικασία, είναι η ίδια η λογική και ο τρόπος σχεδιασμού -αν υποθέσουμε πως υπάρχει- του συστήματος εφημεριών ο οποίος εκτός από γραφειοκρατικός, αναχρονιστικός και αντί-οικονομικός είναι επίσης οριακά νομότυπος καθώς παραβιάζει ευρωπαϊκές οδηγίες και εθνικούς νόμους που έχουν σχέση με την ασφαλή - για τους γιατρούς και τους ασθενείς- λειτουργία του συστήματος.

 

Οι εφημερίες χρησιμοποιήθηκαν από τις πρώτες μέρες του ΕΣΥ από το υπουργείο και τους συνδικαλιστές ως μέσο χορήγησης αυξήσεων - οι περίφημες πλασματικές εφημερίες- για να εξελιχθούν, καθώς το νομοθετικό πλαίσιο γινόταν όλο και πιο δαιδαλώδες άρα και ασαφές, σε ένα ακόμη εργαλείο χειραγώγησης στα χέρια του εκάστοτε υπουργού, ΥΠΕαρχη, διοικητή νοσοκομείου, Διευθυντή κλινικής ή συνδικαλιστή. Ο αριθμός των εφημεριών , η κατανομή τους ανάμεσα στις υγειονομικές μονάδες , ανάμεσα στις κλινικές και όχι και πολύ σπάνια μεταξύ των γιατρών της ίδιας κλινικής ήταν και είναι αδιαφανής, πολλές φορές χαριστική και συχνότατα άσχετη με τις πραγματικές ανάγκες και τον εφημεριακό φόρτο νοσοκομείων και κλινικών. Σαν αποτέλεσμα γιατροί πρώτης γραμμής αμείβονταν και -πολύ φοβάμαι εξακολουθούν να - αμείβονται χειρότερα για τις εφημερίες τους από συναδέλφους τους που κάλυπταν χαμηλότερης έντασης εφημερίες και νοσοκομεία ολόκληρα σήμερα πια εφημερεύουν με σοβαρότατες επισφάλειες για τους ασθενείς τη στιγμή που σε άλλα οι συνθήκες είναι σχετικά καλύτερες. Μια γρήγορη ματιά στους πίνακες των ποσών που εγκρίνονται ανά νοσοκομείο κατ έτος είναι αρκετή να αποκαλύψει τις ανισότητες και τις αδικίες.

 

Από τη μεριά του υπουργείου στα χρόνια της κρίσης επιλέχθηκε η οριζόντια περικοπή του κονδυλίου των εφημερίων ενώ από την πλευρά των συνδικαλιστών η τακτική "όλα τα κιλά όλα τα λεφτά". Το αποτέλεσμα υπήρξε οικτρό. Η λειτουργία πολλών νοσοκομείων υπονομεύτηκε καίρια και το εισόδημα των γιατρών, ειδικά των νεωτέρων, καταβαραθρώθηκε. Αυτό που αρνήθηκαν σθεναρά, τόσο το υπουργείο όσο και η συνδικαλιστική ηγεσία ήταν να ξαναδούν και ακόμα περισσότερο να συζητήσουν την ριζική αναδιάρθρωση του συστήματος των εφημερίων σε όλο του το εύρος. Την παραγωγή εφημερίων δηλαδή ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες ασφαλούς εφημερευσης αφ ενός και την αποδέσμευση του εισοδήματος των γιατρών από το το αμαρτωλό καθεστώς των αδιαφανών "υπερωριών" που γεννά ανισότητες και αδικίες.

 

Στις κανονικές χώρες με κανονικά νοσοκομεία οι γιατροί εφημερεύουν με βάση εφημεριακά πρότυπα που βασίζονται στις πραγματικές ανάγκες, τις Ευρωπαϊκές και εγχώριες οδηγίες που εγγυώνται ασφάλεια για ιατρικό προσωπικό και ασθενείς και αμείβονται ανάλογα με το έργο που προσφέρουν. Εδώ το περίφημο 48ωρο ενσωματώθηκε νομοθετικά αλλά δεν εφαρμόστηκε και, αφού πρώτα διεκδικήθηκε, καταστρατηγήθηκε τελικά, με την ανοχή των συνδικαλιστών. Καμιά συζήτηση για εφημεριακό πρότυπο ανά νοσοκομείο δεν γίνεται καθώς η ΟΕΝΓΕ αρνείται κάθε συζήτηση ριζικής αναθεώρησης του υφιστάμενου χάους.

 

Όμως, καθώς η επιβίωση του ΕΣΥ καθιστά την αναδιοργάνωση αναπόφευκτη, είναι καιρός να πάψουμε να προσποιούμαστε ότι το μοναδικό πρόβλημα είναι το ύψος των διαθέσιμων κονδυλίων. Η δημιουργία εφημεριακών προτύπων ανα κλινική και νοσοκομείο και η συζήτηση για τη ριζική αναδιάρθρωση του συστήματος εφημεριών πρέπει να ανοίξει.

 

* Ο Κώστας Μπαργιώτας είναι γιατρός του ΕΣΥ στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο Λάρισας και βουλευτής του "Ποταμιού"