Τετάρτη 13 Νοεμβρίου 2019
Θηραίος Ελευθέριος

Θηραίος Ελευθέριος

Η κατάσταση στο χώρο της υγείας το 2009-2010 παρουσίαζε συσσωρευμένα προβλήματα ετών:
◦Αύξηση δαπανών του ΕΣΥ, με έμφαση στα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, αλλά και στα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης υγείας,
◦Κατακερματισμός των πολιτικών για την υγεία, τη διαχείριση και χρηματοδότηση των υπηρεσιών υγείας,
◦Έλλειψη μηχανισμών ελέγχου (στατιστικά στοιχεία, συστήματα πληροφορικής, οικονομικού ελέγχου, κ.λπ.),
◦Έλλειψη ενός αποτελεσματικού συστήματος προμηθειών και τιμολόγησης φαρμάκων,
◦Απουσία μιας πολιτικής διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού στο ΕΣΥ.


Μέτρα και πολιτικές που άρχισαν να εφαρμόζονται από το 2010 έφεραν μια σειρά αλλαγών:
◦Δημιουργία μηχανισμών ελέγχου (ESY.net, εφαρμογή διπλογραφικού, ολοκληρωμένα πληροφοριακά συστήματα, μηνιαία αξιολόγηση, ΚΕΝ/DRGs, κ.λπ.),
◦Ειδικές πολιτικές και στόχους στην παροχή (ΕΣΥ, Προμήθειες, κ.λπ.) και την ενοποίηση της χρηματοδότησης και της ΠΦΥ (ΕΟΠΥΥ/ΠΕΔΥ),
◦Ολοκληρωμένες πολιτικές φαρμάκων (τιμολόγηση, ηλεκτρονική συνταγογράφηση, θεραπευτικά πρωτόκολλα συνταγογράφησης, κατευθυντήριες οδηγίες, κλπ.) και μέτρα προμηθειών (κεντρικά, περιφερειακά, τοπικά).


Στο πλαίσιο μιας δέσμης διαρθρωτικών αλλαγών στο σύστημα υγείας της Ελλάδας την περίοδο αυτή της κρίσης, οι οποίες εκτιμάται ότι οδηγούν στη θεμελίωση και ανάπτυξη των θεσμικών και οργανωτικών δομών και στην αύξηση της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας του συστήματος υγείας, με βασική επιδίωξη, πέρα από την επίτευξη του στόχου συγκράτησης της δημόσιας δαπάνης υγείας, στην αύξηση των δεικτών ποιότητας της παρεχόμενης υγειονομικής φροντίδας, καίρια παρέμβαση αποτελεί η ανάπτυξη προτύπων Κλινικής Διακυβέρνησης (Clinical Governance).


Η κλινική διακυβέρνηση (clinical governance), το φάσμα δηλαδή των δραστηριοτήτων που απαιτούνται για να βελτιωθεί η ποιότητα των υπηρεσιών υγείας σε ένα σύστημα υγείας, με όρους αποτελεσματικής διαχείρισης των προβλημάτων υγείας των ασθενών και αποδοτικής χρήσης των πόρων, αποτελεί το κέντρο της εθνικής πολιτικής υγείας σε χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής.


Κύρια στοιχεία αυτής της παρέμβασης αποτελούν τα Θεραπευτικά-Κλινικά Πρωτόκολλα και Κλινικές Οδηγίες, ο Κλινικός Έλεγχος (Clinical Audit), η Κλινική Αποτελεσματικότητα και Τεκμηριωμένη Ιατρική Φροντίδα (Evidence-based Medicine), η εφαρμογή Προτύπων Διασφάλισης της Ποιότητας (Quality Assurance), η Παρακολούθηση και Διαχείριση Ιατρικών Λαθών και η υιοθέτηση Δεικτών Ποιότητας και Αξιολόγησης της Απόδοσης του Κλινικού Έργου, στο πλαίσιο μιας Ηλεκτρονικής Κλινικής Διαχείρισης.


Τα κλινικά πρωτόκολλα είναι συστηματικά ανεπτυγμένες οδηγίες με στόχο να υποστηρίξουν και βοηθήσουν το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό καθώς και τους ασθενείς, παρέχοντας προτυποποιημένες ροές να λάβουν τις καλύτερες δυνατές αποφάσεις για την επιλογή της καταλληλότερης φροντίδας (ιατρικής, νοσηλευτικής, φαρμακευτικής) για συγκεκριμένη περίσταση (περιστατικό). Ο όρος αυτός χρησιμοποιείται σχεδόν συνώνυμα με τους όρους ιατρική κατευθυντήρια οδηγία ή κλινική πρακτική κατευθυντήρια οδηγία. Τα κλινικά πρωτόκολλα οργανώνουν και ενσωματώνουν τη διαθέσιμη και τεκμηριωμένη γνώση σε κωδικοποιημένες συστάσεις για τη βέλτιστη πρακτική αναφορικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο, την πρόληψη, την αξιολόγηση (εκτίμηση) και θεραπεία νοσημάτων και καταστάσεων υγείας. Στην πράξη πρόκειται για προσαρμογή των κατευθυντήριων οδηγιών για συγκεκριμένο στόχο, με υποδείγματα κλινικής πρακτικής (pathways) και με αλγόριθμους.


Ως Θεραπευτικό Πρωτόκολλο ορίζεται η δέσμη οδηγιών διάγνωσης και θεραπείας μίας νόσου, με βάση τα πορίσματα και την κλινική εφαρμογή της ιατρικής επιστήμης. Κάθε δε Θεραπευτικό Πρωτόκολλο Συνταγογράφησης προσφέρει μια δομημένη, πλήρη, συνεκτική και επιστημονικά τεκμηριωμένη περιγραφή της φαρμακευτικής αντιμετώπισης μιας συγκεκριμένης νόσου ή παθολογικής κατάστασης.


Βασικοί στόχοι σύνταξης των θεραπευτικών πρωτοκόλλων είναι, να χρησιμοποιηθούν ώστε να οριστεί το πλαίσιο της «καλής ιατρικής πρακτικής» σε όλα τα επίπεδα της περίθαλψης, και ως βοήθημα στη συνταγογράφηση, τόσο σε έντυπη, όσο και σε ηλεκτρονική μορφή.


Μετά από σχετική απόφαση της Ολομέλειας του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (ΚΕΣΥ), καθιερώνεται από τις αρχές του 2012, η «πλήρης και καθολική εφαρμογή των όσων περιγράφονται στα 160 θεραπευτικά πρωτόκολλα που έχουν εγκριθεί από το ΚΕΣΥ και τα οποία έχουν δημοσιευτεί και αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του ΕΟΦ». (http://www.eof.gr/web/guest/protocols). Θεσμικά, την ευθύνη σύνταξης των θεραπευτικών πρωτοκόλλων, έχουν οι επιστημονικές εταιρείες των αναγνωρισμένων από το ΚΕΣΥ ιατρικών ειδικοτήτων και εξειδικεύσεων, σε συνεργασία με την Ιατρική Εταιρεία Αθηνών.


Η πλήρης αυτή και καθολική εφαρμογή των θεραπευτικών πρωτοκόλλων εξασφαλίζεται με την εισαγωγή τους στα συστήματα ηλεκτρονικών υπηρεσιών υγείας, όπως το σύστημα της Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης (http://www.e-syntagografisi.gr) και το σύστημα των Κλειστών Ενοποιημένων Νοσηλίων (ΚΕΝ/DRGs) ( http://kenicd.e-healthnet.gr).


Με τον όρο Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση εννοούμε την παραγωγή, διακίνηση και έλεγχο των ιατρικών συνταγών και των παραπεμπτικών για ιατρικές πράξεις με τη χρήση τεχνολογίας Η/Υ και τηλεπικοινωνιών, με τρόπο που διασφαλίζει την εγκυρότητα, την ασφάλεια και τη διαφάνεια των διακινούμενων πληροφοριών.


Στόχοι της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης είναι η διασφάλιση της υγείας των ασθενών και η βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας στους πολίτες, η επίτευξη σημαντικών οικονομιών στον τομέα φροντίδας υγείας, ο εξορθολογισμός των διαδικασιών συνταγογράφησης – παραπομπής εξετάσεων, της εκτέλεσης και του ελέγχου τους, καθώς και η ανάπτυξη ενός ανοικτού συστήματος, με ενσωμάτωση των διεθνών βέλτιστων προτύπων και πρακτικών και η παροχή σε τρίτους δυνατότητας ανάπτυξης καινοτόμων υπηρεσιών, που σχετίζονται με το κύκλωμα παροχής υπηρεσιών περίθαλψης και υγείας.


Για την εισαγωγή αυτή στα συστήματα ηλεκτρονικών υπηρεσιών υγείας, απαραίτητη προϋπόθεση ήταν η ανάπτυξη της ψηφιακής απεικόνισης των θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Την ευθύνη της παρακολούθησης, του συντονισμού και της ψηφιακής απεικόνισης των θεραπευτικών πρωτοκόλλων, έχει αναλάβει θεσμικά η Ιατρική Εταιρεία Αθηνών. Στο πλαίσιο αυτό έχει αναπτυχθεί μια πλήρως λειτουργική ηλεκτρονική web-εφαρμογή, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτόνομα, με ενσωματωμένες κοινές κωδικοποιήσεις (ICD-10, ATC, κ.α.), είναι άμεσα λειτουργικά διασυνδεόμενη με τις υφιστάμενες ηλεκτρονικές εφαρμογές και μπορεί να διαλειτουργεί με άλλα πληροφοριακά συστήματα και ψηφιακές συσκευές (tablet, smartphone, κτλ). Επιπρόσθετα, είναι διαθέσιμη στις επιστημονικές ιατρικές εταιρείες, τόσο για την περαιτέρω ανάπτυξή της, με την ενσωμάτωση αναθεωρημένων και νέων θεραπευτικών πρωτοκόλλων, όσο και σαν εργαλείο εκπαίδευσης των ιατρών των διαφόρων ειδικοτήτων και, γενικότερα, των επαγγελματιών υγείας.


Παράλληλα, στην σταδιακή ανάπτυξη του συστήματος της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, προγραμματίζονται για παραγωγική λειτουργία και διασύνδεση με τα θεραπευτικά πρωτόκολλα:
-η ενσωμάτωση ενός Ατομικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Ασθενή (patient summary),
-η δημιουργία Μητρώου Δεδομένων Ασθενών (patient registries),
-η ανάπτυξη κλινικών/διαγνωστικών πρωτοκόλλων.


Τα Κλινικά & Θεραπευτικά Πρωτόκολλα, ως οδηγίες βέλτιστης κλινικής πρακτικής και ορθής συνταγογράφησης, μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο αναφοράς για τις θεραπευτικές αποφάσεις, καθώς επίσης και εργαλείο ελέγχου της ορθολογικής χρήσης των διαθέσιμων πόρων, με συνακόλουθο τον εξορθολογισμό της δαπάνης, προς όφελος του ασθενή.