Τετάρτη 13 Νοεμβρίου 2019
Ηλέκτρα Χρηστέα

Ηλέκτρα Χρηστέα

Ηλέκτρα Χρηστέα

 

 

Εκ πρώτης ο τίτλος του άρθρου μας παραπλανεί. Τι πρόκειται να επακολουθήσει; Δεν είναι το ίδιο Κοινωνική Πολιτική και Κοινωνία των Πολιτών; Η απάντηση επεξηγεί, όχι , δεν είναι καθόλου και ούτε πρέπει αναγκαστικά να είναι το ίδιο. Η Κοινωνική Πολιτική μπορεί να συναντήσει την Κοινωνία των Πολιτών και αντίστροφα η Κοινωνία των Πολιτών συναντάει την Κοινωνική πολιτική όταν προκύψουν συγκεκριμένοι λόγοι, ανάγκες και ιστορικές συγκυρίες. Το γεγονός αυτό όμως δεν τις καθιστά εξ ορισμού αλληλένδετες έννοιες όταν ξεκινάει ένας ιδεολογικός και ουσιαστικός διάλογος επι των σχετικών θεμάτων.
Για να γίνει κατανοητή η διάκριση μεταξύ των δύο όρων ξεκινάμε από τους ορισμούς, Τι είναι Κοινωνική Πολιτική (1) , πως αναπτύχθηκε και γιατί; Αντίστοιχα, τι είναι Κοινωνία των Πολιτών, πότε, που και γιατί εμφανίζεται, με ποιόν τρόπο εξελίσσεται, και τις μορφές έχει;
Εκτός όμως από τη διάκριση των εννοιών χρειάζεται και μια πολιτική απάντηση, γιατι και οι δύο έννοιες είναι σύνθετες, περίπλοκες, διαρκώς εξελισσόμενες και διαφοροποιούνται ανάλογα με το ιδεολογικό, ιστορικό και πολιτικό υπόβαθρο μέσα στο οποίο εκείνες λειτουργούν, γεγονός που καθιστά τελικά την αναγκαιότητα της πολιτικής συζήτησης μεταξύ μέσων και σκοπών, μεταξύ θεωρίας και πράξης, καθώς και την αποσαφήνιση του πολιτικού προσανατολισμού, επιτακτική.
Η συζήτηση πάνω στις συγκεκριμένες έννοιες περιπλέκεται και αναδεικνύει τα τρωτά σημεία της ακόμα πιο πολύ, όταν συνειδητοποιούμε ότι και οι δύο έννοιες είναι εξαιρετικά δύσκολο να οριστούν επαρκώς, και αυτό κυρίως επειδή η ανάλυσή τους αναστοχαστικά αυτοαναφέρεται, εμπλέκεται και σηματοδοτείται σε ένα ευρύτερο διεπιστημονικό πεδίο, στην ανάλυση των θεμελίων των δομικών επιστημών όπως η Πολιτική Οικονομία και οι Πολιτικές και Κοινωνικές Επιστήμες καθώς και στο κενό που δημιουργείται στην σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα από τα μέχρι τώρα αποτελέσματα του τρόπου άσκησης εξουσίας των βασικών πυλώνων της παραδοσιακής μορφής οργάνωσης των κοινωνιών, το κράτος και την αγορά.
Η παραδοσιακή όμως αυτή μορφή και ο κοινωνικός χαρακτήρας καθορίζεται από την οργάνωση των θεσμικών σχέσεων παραγωγής, την διαχρονική εξέλιξη των οικονομικών συστημάτων και τους σκοπούς που η κυρίαρχη τάξη επιθυμεί να πραγματώσει ανάλογα με την ιστορική συγκυρία κάθε φορά. Υπο αυτήν την έννοια οι όροι δημόσιο και ιδιωτικό αναφέρονται στον τρόπο παραγωγής, χρήσης και τον σκοπό ύπαρξης ενός αγαθού. Ενώ η έννοια αγαθό, περικλείει όλα τα μέσα, τις υπηρεσίες και όλες τις δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένου και εκείνες της άσκησης της Κοινωνικής Πολιτικής, που παράγει και μπορεί να δημιουργήσει ο άνθρωπος και η κοινωνία προκειμένου να ικανοποιήσει τις ανάγκες, υλιστικές και μεταυλιστικές. Οι ανάγκες όμως είναι απεριόριστες, αυξάνονται συνεχώς ενώ τα μέσα παραγωγής και οι διάθεσιμοι πόροι είναι περιορισμένοι, και στο σημείο αυτό εισερχόμαστε στο κύριο, και άλυτο ως τώρα, οικονομικό πρόβλημα. Την αναντιστοιχία δηλαδή μεταξύ μέσων και σκοπών, μεταξύ της ύπαρξης στενότητας διαθέσιμων πόρων και άμετρητων αναγκών. Ξετυλίγοντας το κουβάρι του συλλογισμού κατευθυνόμαστε στην πολιτική επιλογή, η οποία σε πρώτο επίπεδο αναλαμβάνει να διαχειριστεί και να επιλύσει το πρόβλημα. Ενώ σε ανώτερο επίπεδο η πολιτική βούληση και η άσκηση εναλλακτικών και κατάλληλων πολιτικών μπορεί ακόμα και να αντιστρέψει την εννοιολογική αυτή συζήτηση, μετατρέποντας το πρόβλημα σε στοχευμένη θετική κατεύθυνση κοινωνικής ενεργοποίησης, αλλά και διεκδίκησης προτεραιοτήτων για την αξιοποίηση των όποιων πόρων που παράγονται για εκείνες τις κοινωνικές ανάγκες που είναι αδικαιολόγητο να μην καλυπτονται ειδικά στην εποχή μας. Ετσι γίνεται αντιληπτος ο ρόλος και η σημασία της κυριάρχης τάξης, δηλαδή ποιός είναι στην εξουσία, για ποιούς αγωνιζεται, ποιών συμφέροντα εξυπηρετεί, και με ποιόν τρόπο.

Η Κοινωνία των Πολιτών , ως μια σύγχρονη μορφή διακυβερνησης εντάσσεται στη σφάιρα του ιδιωτικού, είναι ένας τρίτος δρόμος άσκησης εξουσίας ή επιρροής, αναπτύχθηκε στις μεταβιομηχανικές κοινωνίες της Δύσης όπου η παγκοσμιοποιημένη γιγάντωση του καπιταλιστικού συστήματος εδραίωσε την φτώχεια και τον αποκλεισμό κυρίως στις δεκαετίες του 60 και του 70, έχει τις ρίζες της στην θρησκευτική ηθική του σκοταδικού διαφωτισμού ήδη από τον 16ο αιώνα. Το ευρύ φάσμα της δράσης της Κοινωνίας των Πολιτών εμπεριέχει δύο βασικές πτυχές: την ιδιωτική σφάιρα, το σύνολο δηλαδή των ατομικών πρωτοβουλίων με διαφορετικά και υποκειμενεικά κριτήρια, όχι εξ ορισμού για καλό σκοπό, καθώς και την επισημανση του αντι-κρατικού και μη οικονομιστικού στοιχείου. Εμφανίζεται όπου και όταν δημιουργείται κάποιο κενό μέσα στο κοινωνικό, πολιτικό και κρατικό πλέγμα της, δηλαδή για το σύνολο των σχέσεων που δεν ρυθμίζονται από το κράτος όπως δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν στα πλαίσια της εξέλιξης των καπιταλιστικών συστημάτων και των νεοφιλελεύθερων επιλογών. Αποποιείται δηλαδή τα δομικά όρια εξαιτίας των οποίων εμφανίζεται και λειτουργεί. Αποπολιτικοποιείται και για αυτόν τον λόγο στην κριτική την οποία ασκείται, επεξηγείται ότι στην πράξη και στην τελική της μορφή, λόγω της ουδετερότητάς της, η Κοινωνια των Πολιτών εξυπηρετεί και χρησιμοποιείται ως προπέτασμα της κυριάρχης αστικής τάξης, ως κάλυμμα του καπιταλισμού. Εύλογη κριτική αν αναλογιστει κανείς το ότι στην Κοινωνία των πολιτων επικρατεί το ιδιωτικό, και ότι μορφοποείται σε ένα κενό χώρο, όπου δεν γνωρίζουμε αν με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές αυτός ο κενός χώρος θα έχει λόγο ύπαρξης. Επομένως τίθεται το ερώτημα, η επιλογή και η άσκηση πολιτικής είναι για μια άλλη διαμορφοποιημένη ωραιοπoίηση του κενού χώρου ή για την μάχη για την εξάλειψη των κοινωνικών ανισοτήτων και των κενών που δημιουργούνται από λανθασμένες πολιτικές και δομές οργάνωσης στις σύγχρονες κοινωνίες;

 

* Η Ηλέκτρα Χρηστέα είναι οικονομολόγος, Ι-ΜΒΑ, Διεθνής Ιατρική-Διαχείριση Κρίσεων Υγείας

 

Σημειώσεις:

 

1. Ο όρος Κοινωνική Πολιτική αναφέρεται τόσο σε ένα σύνολο μορφών και μεθόδων κοινωνικής δράσης και παρέμβασης, όσο και σε ένα αντικείμενο μελέτης και επιστημονικής ανάλυσης των επί μέρους πολιτικών που τη συγκροτούν.

 

Βιβλιογραφία:

 

1. Γεωργακοπούλου Θ., Λιανού Θ., Μπένου Θ., Τσεκούρα Γ., Χατζηπροκοπίου Μ., Χρήστου Γ., (1998), 5η Έκδοση, Εισαγωγή στην Πολιτική Οικονομιά, Αθήνα,εκδ. ΕΥΓ. ΜΠΕΝΟΥ
2. Καρβούνης Α. (2012), 4η έκδοση, Εισαγωγή στην Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους, Αθήνα, εκδ. ΠΑΤΑΚΗ
3. Στασινοπούλου Ο., «Σημειώσεις για το Μάθημα Κοινωνική Πολιτική: Βασικές έννοιες, ιστορική εξέλιξη φορείς και πρότυπα». Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα της βιβλιοθήκης του Παντείου Πανεπιστήμιου, Πάνδημος– Ψηφιακή Βιβλιοθήκη: http://pandemos.panteion.gr/

Στο Εθνικό μας Σύστημα Υγείας ιδρύθηκε επισήμως με το N.4286/ ΦΕΚ Α' 194 της 19/9/2014, η ΕΣΑΝ ΑΕ ως ο κύριος μηχανισμός χρηματοδότησης του. Η λογική της μορφοποίησης του συγκεκριμένου μηχανισμού που θα χρηματοδοτεί, θα συλλέγει δεδομένα και θα δίνει κατευθύνσεις για τη στρατηγική και τη διαχείριση υπηρεσιών υγείας, είναι απροκάλυπτα τεχνοκρατική και "εισαγόμενη" στη δημόσια σφαίρα από την λογική των επιχειρήσεων και του σύγχρονου management. Και ακριβώς αυτή η πολιτικοποιημένη επιχειρηματική λογική είναι εκείνη που ευθύνεται για το θολό τοπίο μεταξύ της θεωρίας και της πράξης για την υγεία, μεταξύ της διεκδίκησης αγώνων του παρελθόντος και του μέλλοντος, μεταξύ μέσων και σκοπών, εν τέλει και μεταξύ φιλελευθερισμού και σοσιαλοδημοκρατίας, ενώ ενδεχομένως απομονωμένα ως μέσο να είχε και θετικό πρόσημο.

 

Στην πραγματικότητα η συζήτηση για το συγκεκριμένο νομοσχέδιο δεν αφορούσε ποτέ τα ΚΕΝ (DRGs) ως μέθοδος κοστολόγησης, εξάλλου κάποιος μηχανισμός κοστολόγησης πάντα υπήρχε, (οι σφαιρικοί προϋπολογισμοί των νοσοκομείων αποτελούσαν τον πρόδρομο των ΚΕΝ), και χρηματοδοτικά εργαλεία η εντυπωσιακή δεξιότητα της επιχειρηματικότητας πάντα θα γνωρίζει πως να αναπτύσσει. Η συζήτηση στην πραγματικότητα, ήταν για το πώς αυτή η μέθοδος κοστολόγησης θα γίνει το επικερδές σημείο αναφοράς πραγματοποίησης κερδών μέσα στα πλαίσια του (εννοούμενου κατά τους νεοφιλελεύθερους), εξορθολογισμού των δημοσίων δαπανών για την υγεία με παράλληλη στόχευση τη μεγαλύτερη βαθμιαία απόσυρση του κράτους από την μονομερή (και επιτακτική λόγω διεθνών και εθνικών συστημικών αλλαγών) ευθύνη εξεύρεσης πόρων για την υγεία.

 

Το Κράτος στην ενδογενή κρίση των θεσμών, των πολιτικών διακυβέρνησης και των απεριόριστων αναγκών, αδυνατεί να διατηρήσει το διττό ρόλο της χάραξης πολιτικής και ταυτόχρονα της ευθύνης εξεύρεσης, και διαχείρισης χρηματικών ροών στο σύστημα. Ως αποτέλεσμα αναζητά άλλους τρόπους και διεξόδους, πιο επικερδείς, ώστε ο κεντρικός του ρόλος να εστιάσει στην χάραξη ευρύτερων πολιτικών και στρατηγικών για την υγεία. Στο σημείο αυτό ακριβώς ανοίγει και ο διάλογος για τα μέσα, τους στόχους, τις πολιτικές. Και ο διάλογος μετατρέπεται σε μονόλογο που διαφαίνεται σε όλες τις μεταρρυθμίσεις που τόσο βίαια εισάγονται τη τελευταία διετία στη χώρα μας αποδομώντας όλες τις κατακτήσεις για το δικαίωμα στην υγεία αλλά κυρίως διαφαίνεται στο Σχέδιο Δράσης Health 2020 της στρατηγικής της πολιτικής υγείας του ευρύτερου ευρωπαϊκού χώρου. Η προσεκτική μελέτη του συγκεκριμένου σχεδίου που βασίζεται στον Κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που προτάθηκε το 2011 και οριστικοποιήθηκε στις 11 Μαρτίου 2014, και η ανάλυση των επιμέρους στόχων1 του για την πολιτική και τη στρατηγική Υγείας, αποδεικνύει ακριβώς τη κινητήρια υποσκάπτουσα συλλογιστική των μεταρρυθμίσεων για το σύστημα Υγείας που πραγματοποιούνται στη χώρα μας . Χρειάζονται πολλές σελίδες ανάλυσης για τα εργαλεία της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την υγεία. Παρολαυτά, ένας όρος των οικονομικών της υγείας, η άρση των κοινωνικών ανισοτήτων, είναι μια λέξη-κλειδί για την κατανόηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

 

Στην αγγλοσαξονική ορολογία, για αυτό που αποδίδεται ως ανισότητα στη δικιά μας γλώσσα, υπάρχουν δύο συγκεκριμένες λέξεις: Inequalities (ανισοτιμία) και Inequities (έλλειψη δικαιοσύνης). Χρησιμοποιώντας τον όρο Health Inequities εννοούμε τις κοινωνικές ανισότητες στην υγεία των ασθενών, για τις οποίες θεωρητικά υπάρχουν και τα μέσα και οι κατάλληλες πολιτικές για να τις αποκαταστήσουν. Η έλλειψη πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας είναι ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα. Ενώ η έλλειψη ισότητας στις υπηρεσίες υγείας (inequalities), είναι μια ευρύτερη έννοια, η οποία σχετίζεται με τις αποκλίσεις που παρουσιάζονται μεταξύ διαφόρων ομάδων του πληθυσμού, μεταξύ διαφόρων χωρών, περιοχών και σχετίζεται με κοινωνικοοικονομικά κριτήρια2.

 

Τι σημαίνει τελικά άρση των κοινωνικών ανισοτήτων για τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας; Στην πράξη αναφέρεται στις μεταρρυθμιστικές αναζητήσεις και προσπάθειες της πρώτης διάστασης της λέξης, προσδιοριστικής της ανισότητας, inequities. Ενώ η πραγματική διάσταση σχετίζεται με πολιτισμικά στοιχεία καθώς και με την κοινωνία, την οικονομία και την πολιτική. Δεν υπάρχει "θεραπεία" εκτός αυτών των δομικών ορίων, και εφόσον αυτά τα όρια διανύουν την δικιά τους εσωτερική και εξωτερική κρίση, οι πολιτικές υγείας υπεισέρχονται και αυτές μέσα σε αυτήν. Τι σημαίνει τελικά βιώσιμη μεταρρύθμιση στο ελληνικό σύστημα υγείας; Φυσικά τι άλλο, παρά μια αλυσιτελής προσπάθεια να μεταρρυθμιστεί ένα ολόκληρο σύστημα υγείας, κατά τις επιταγές και τους στόχους της Ε.Ε., σε επικίνδυνα στενούς χρονικούς ορίζοντες, εν μέσω παρατεταμένης ύφεσης, με αυξανόμενες και αλλεπάλληλες υγειονομικές ανάγκες ενός πληθυσμού που φτωχοποιείται συνεχώς, αφήνοντας την υγεία, τους εργαζόμενους και τους ασθενείς να μάχονται συνεχώς μέσα, στο απαξιωτικό για την ανθρώπινη ζωή, αδιέξοδό της.

 

* Η Ηλέκτρα Χρηστέα είναι οικονομολόγος, ΜΒΑ, MSc Διαχείριση Κρίσεων Υγείας

Δευτέρα, 28 Ιούλιος 2014 13:18

Η θεωρητική άρση ενός αποκλεισμού

Οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες στην Υγεία είναι ένας μαρξιστικός όρος που αποτελεί το σημείο πρόκλησης των σημερινών κυρίαρχων οικονομικών και πολιτικών τάσεων στην Ευρώπη. 'Εχοντας τις ρίζες του από την εποχή του Hegel όταν το 1845 στο έργο του " The condition of the working class" μελέτησε την υψηλή παιδική θνησιμότητα των εργατικών τάξεων στο Μάντσεστερ συνδέοντας την εργασία με την υγεία, κατέληξε τότε με τα συμπερασμάτά του στον ορισμό της κοινωνικής αταξίας (social disorder). Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα με τη διεθνή οικονομική κρίση και με τις περικοπές της χρηματοδότησης των συστημάτων υγείας, η καθολική κάλυψη και η ελεύθερη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, με την παράλληλη στόχευση στην μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία, αποτελεί την κυρίαρχη στρατηγική του ΠΟΥ.

 

Αρχές και τέλη Ιουνίου , και ενώ εδω και ένα χρόνο περίπου, εγχώριοι και διεθνείς επιστημονικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί φορείς περιμέναν με αδημονία, αλλά και πολλά ερωτήματα, την εξεύρεση μιας πολιτικής λύσης για την εφαρμογή του δικαιώματος των ανασφαλίστων στην ελεύθερη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, η παρούσα συγκυβέρνηση "τόλμησε" την έκδοση δύο Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων, Οικονομικών, Εργασίας και Υγείας για την φαρμακευτική και νοσηλευτική περίθαλψη των ανασφαλίστων.

 

Τι προσπαθεί να επιτύχει η συγκεκριμένη απόφαση; Εν συντομία, τη τεχνική ρύθμιση ενός ευρύτερου θεσμικού πλαισίου ενταγμένο στους σκοπούς του ΕΟΠΥΥ, την ελαχιστοποίηση οικονομικών, γραφειοκρατικών και άλλων εμποδίων, έτσι ώστε μια ευρύτερη πληθυσμιακή ομάδα, που δεν εντάσσεται σε ασφαλιστικά ταμεία ή που είναι εκτός οποιασδήποτε μορφής ασφάλισης υγείας, άρα και αποκλεισμένη, να επιτύχει την απρόσκοπτη πρόσβαση στο δημόσιο και δωρεάν σύστημα Υγείας της χώρας ακριβώς όπως οι ασφαλισμένοι. Ουσιαστικά "συμπαρασύρει" αντίστροφα τον τρόπο και τον σκοπό της λειτουργίας του ΕΟΠΥΥ πρός εκείνους που είναι εκτός ασφάλισης ή που χάνουν την ασφαλιστική τους ικανότητα, προκειμένου να τους εντάξει στο υπάρχον σύστημα προσπαθώντας να αποτρέψει την αύξηση του κόστους και την αύξηση της ανάγκης της επιπλέον χρηματοδότησης του συστήματος . Υπό αυτή την έννοια, ο θεσμικός αποκλεισμός φαίνεται να απαλείφεται και τυπικά επιτυγχάνεται ισότιμη πρόσβαση και χρηματική κάλυψη στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους. Γιατί όμως το αυτόνόητο πήρε τόσο χρόνο για να υλοποιηθεί και άφησε για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα το περιθώριο ανάπτυξης νοσηρής κόπωσης και επιβάρυνσης στην κατάσταση της υγείας του πληθυσμού αλλά και του ίδιου του συστήματος ;

 

Υπάρχει όμως και μια άλλη Κοινή Υπουργική Απόφαση, που εκδόθηκε "σιωπηλά" στις 16 Ιουνίου από τα Υπουργεία Οικονομικών και Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, και αφορά τον καθορισμό διαδικασίας και δικαιολογητικών για την παροχή ασθενείας σε είδος για τους ανασφάλιστους πολίτες λόγω οφειλών στα ασφαλιστικά τους ταμεία (ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ) , τους ανασφάλιστους υπερήλικες του ΟΓΑ, και τους μακροχρόνια άνεργους με την παράταση των βιβλιαρίων ασθενείας τους μέχρι 28-2-2015. Η διαφορετική αυτή μεταχείριση οφείλεται σε πολλούς λόγους που σχετίζονται με την πολυνομία και την θεσμική πολυπλοκότητα του συστήματος ασφάλισης και υγείας στην Ελλάδα, καθώς και σε διάφορες αποφάσεις που εξυπηρετούν μνημονιακούς στόχους. Η "σιωπηλή" της έκδοση οφείλεται στην αδιαφορία και την εγκληματική καθυστέρηση έκδοσης μιας εγκυκλίου για την παράταση των βιβλιαρίων ασθενείας των πολιτών, που είχε ως αποτέλεσμα την άγνοια του δικαιώματος αυτού από πολλούς ανασφάλιστους πολίτες και φορείς υγείας το προηγούμενο διάστημα. Επίσης εγκληματική, είναι η ανεπάρκεια που δείχνουν οι πολιτικές δυναμεις να προχωρήσουν σε αποτελεσματικές λύσεις, για το ασφαλιστικό καθώς ο Φεβρουάριος του 2015 πλησιάζει ενώ ο αριθμός των ανασφάλιστων και ανέργων αυξάνεται δραματικά χωρίς προοπτική εξεύρεσης μιας λύσης.

 

Τυπικά, οι αποφάσεις αυτές, συμπληρώνουν ένα νομικό πλέγμα απρόσκοπτης πρόσβασης των πολιτών έχοντες ή μη έχοντες ασφαλιστική ικανότητα στο δημόσιο και δωρεάν σύστημα υγείας της χώρας και αποκαθιστούν ως ένα βαθμό μια κοινωνική αδικία, καθώς οι ανασφάλιστοι που επωμίζονταν ολόκληρο το οικονομικό βάρος της δαπάνης της ιατροφαρμακευτικής τους περίθαλψης, θα πληρώνουν τώρα μερικώς τη νοσηλεία τους ή τα φάρμακά τους. Ουσιαστικά όμως ελοχεύει ο κίνδυνος του πραγματικού αποκλεισμού και αυτό γιατί για όλους τους πολίτες ανασφάλιστους και μη, ο δημόσιος και δωρεάν χαρακτήρας του ελληνικού συστήματος υγείας απαξιώνεται ραγδαία καθώς το δωρεάν εμπεριέχει τη συμμετοχή (co-payment) στις υπηρεσίες υγείας και στη φαρμακευτική περίθαλψη χωρίς να λαμβάνονται υπόψιν οι ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού καθιστώντας το ένα κοινωνικά άδικο και άνισο μέτρο, ενώ το δημόσιο με τις αλλεπάλληλες κάθετες περικοπές στον προϋπολογισμό του, εμπεριέχει την είσοδο ιατρικών υπηρεσιών ιδιωτικών πρωτοβουλίων είτε λόγω της ανεπάρκειας του συστήματος να προσφέρει ιατρικές υπηρεσίες, είτε λόγω ιδιωτικών συμφερόντων. Επομένως οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας θα τείνουν να μεγενθύνονται, που πλέον στην χώρα που βρίσκεται στην τέταρτη θέση σε φτώχεια στην ΕΕ, την Ελλάδα, οι δαπάνες αυτές είναι μόνο καταστροφικές, αφήνοντας τις γενεσιουργές αιτίες του αποκλεισμού ανεξέλεγκτες να ευδοκιμούν.

Το μνημόνιο με όλους τους επιθετικούς προσδιορισμούς που το συνοδεύουν, έχει μπει ως νόμος υπέρ όλων των άλλων νόμων στην ρύθμιση όλων των τομέων της ζωής μας. Ένας νόμος που φέρει μέσα του τη λέξη μνήμη, αλλά ξεχνάει με δόλιο τρόπο το καθετί που σχετίζεται με αυτήν, βάζοντας στη θέση της καινούρια δεδομένα.
Ο ένας από τους βασικούς πυλώνες του κοινωνικού κράτους, η υγεία, πλήττεται με δριμύτητα από τη θεμελίωση της μνηνομονιακής καινούριας κοινωνικής μνήμης. Οι υποστηρικτές της, θεωρούν ότι με τα μέσα αυτά της νεοφιλελεύθερης πολιτικής επιτυγχάνεται κοινωνική ευημερία και αναδιανομή του πλούτου. Στα μεγάλα ερωτηματικά, το αν αυτή έχει κάπου ιστορικά επιτευχθεί,δεν μπορούν να δώσουν απαντήσεις, ούτε τα θεμελιώδη διακυβεύματα της οικονομικής θεωρίας, ούτε τα παραδείγματα των εφαρμογών τους παγκοσμίως. Το πρόβλημα της δίκαιης αναδιανομής του πλούτου που παράγεται στην κοινωνία παραμένει μαθηματικώς ατεκμηρίωτο, και στο βωμό του έχουν θυσιαστεί ζωές και ζωές ανθρώπων στο πέρας των αιώνων.
Συχνά ακούγεται, τι σχέση έχουν τα οικονομικά με το δικαίωμα στην υγεία? Τι σχέση έχει η πάλη για την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια με τους υπολογισμούς στην κοστολόγηση φαρμάκων και ιατρικών υπηρεσιών? Πως είναι λογικό, την κρίσιμη ώρα της ανάγκης, να τίθεται το δίλλημα τιμολόγιο ή θάνατος? Πως μπορεί η κοινωνία στο σημείο αυτό της εξελικτικής της πραγμάτωσης να πισωγυρίζει στο νόμο της στυγνής επιβίωσης με κάθε μέσο, με αποκλιμάκωση κάθε επιπέδου της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ως το σημείο που το αφύσικο γίνεται φυσικό, το παράλογο να γίνεται λογικό. Αυτή ακριβώς είναι η καινούρια μνημονιακή μνήμη, που στον πολύπαθο χώρο της υγείας στην Ελλάδα, δίνει τα πιο αιχμηρά χτυπήματά της, προκειμένου τι? Να καταστρέψει το επίπεδο υγείας του πληθυσμού της, έτσι ώστε να μην υπάρχει μέλλον, να μην υπάρχει η σωματική και η ψυχική υγεία που δίνει την ώθηση για μάχη και ελπίδα. Και η Υγεία δεν κονταροχτυπιέται μόνο με την υπόστασή της, αλλά και με όλες τις έμμεσες και άμεσες συνέπειες των μέτρων που λαμβάνονται συνολικά σε θεσμικό, κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο. Και μέσα σε όλα αυτά τα πεδία μάχης η οικονομική επιστήμη μετατρέπεται σε ένα όπλο που στρέφεται εναντίον των κεκτημένων δικαιωμάτων, καταστροφικά σαρωτική στα χέρια των μνημονιακών σπαθοφόρων.
Την ίδια μέρα (7 Ιανουαρίου 2014) της επίσημης έναρξης των εκδηλώσεων μνήμης στη Ρουάντα για τη γενοκτονία των θυμάτων του 1994, αποσύρεται το μέτρο των εικοσιπέντε ευρώ εισόδου και νοσηλείας στα νοσοκομεία της Ελλάδας. Παραμένουν όμως σε ισχύ όλα τα υπόλοιπα ,μνημονιακά και μη, γενοκτόνα μέτρα μεταφοράς τους κόστους της υγείας στους ασθενείς.
Σαν επιστήμονες σπεύδουμε σε κάθε αναγγελία νέου μέτρου να αξιολογήσουμε και να κρίνουμε την ορθότητά ή την απουσία αυτής, ανάλογα με το πολιτικό μας πρίσμα που του δινει κοινωνική ή λιγότερο κοινωνική και ανθρωπιστική ματιά. Ξεχνάμε όμως να σταθούμε ένα βήμα πριν από την κρίση μας για να θέσουμε τα καίρια ερωτήματα πολιτικής και να διαχωρίσουμε έτσι το μέσο πολιτικής από την πολιτική που επιδιώκουμε να παράγουμε και τους σκοπούς που θέλουμε αυτή να εκπληρώσει.

Ηλέκτρα Χρηστέα
Οικονομολόγος Bsc, I-MBA, Msc Διαχείριση Κρίσεων Υγείας