Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2019
Τρίτη, 20 Δεκέμβριος 2016 09:38

Αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές

Από

Από Μπαρτζώκα Στάθη 

Πολλές φορές ο άνθρωπος εγκλωβίζεται σε διάφορες συμπεριφορές, οι οποίες μόνο κακό του κάνουν. Αντί να λύσουν τα προβλήματα προκαλούν νέα και μάλιστα με μεγαλύτερη ένταση. Η αδυναμία επίλυσης του εκάστοτε προβλήματος τροφοδοτεί το πρόβλημα, το οποίο τελικά από μικρό γίνεται μεγάλο. Έτσι μέσα στον χρόνο αυτό που αρχικά ήταν αντιμετωπίσιμο καταλήγει να γίνεται ανυπέρβλητο. Μπορεί εμείς να νομίζουμε ότι μπορούμε να έχουμε τον έλεγχο των καταστάσεων αλλά τελικά αυτό δεν είναι πραγματικότητα.

Ποιες είναι οι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές;

Μία βασική αυτοκαταστροφική συμπεριφορά είναι η αναβλητικότητα. Αναβάλλουμε δουλειές, ιατρικές εξετάσεις και δύσκολες αποφάσεις. Η αναβλητικότητα είναι ένα μεγάλο ψυχολογικό πρόβλημα, το οποίο έχει αντίκτυπο στις διαπροσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις του ατόμου. Ενώ ξέρει τι πρέπει να κάνει, το αναβάλλει συστηματικά με αποτέλεσμα να γεμίζει άγχος και αρνητικά συναισθήματα. Δεν κάνουμε δίαιτα, ενώ το πρόβλημα με τα κιλά είναι ορατό, δεν πάμε στο επαγγελματικό ραντεβού, ενώ ξέρουμε ότι αυτό μπορεί να έχει πολύ αρνητικές συνέπειες στην δουλειά μας. Δεν πάμε να κοιτάξουμε εκείνη την «ελιά» που μεγάλωσε και σκλήρυνε. Πολλές φορές οι άνθρωποι μεταθέτουν τις υποχρεώσεις τους για το μέλλον, το οποίο όμως δεν είναι καθόλου ορατό. Ο φόβος για το άγχος της αποτυχίας είναι τα στοιχεία που επιδεινώνουν την αναβλητικότητα. Πώς θα αντιμετωπίσουμε την αναβλητικότητα; Το σίγουρο είναι ότι πρέπει να πάρουμε ένα ημερολόγιο και να γράφουμε. Οι στόχοι αρχικά πρέπει να είναι μικροί και εφικτοί. Τα μεγαλεπήβολα σχέδια, οι μακρινοί στόχοι οδηγούν σε νέα αναβλητικότητα. Κάθε φορά που θα καταφέρουμε να επιτύχουμε ένα στόχο από αυτούς που γράψαμε πρέπει να επιβραβεύουμε τον εαυτό μας.

Μια άλλη αυτοκαταστροφική συμπεριφορά είναι η υποτίμηση του εαυτού. Όταν εμείς οι ίδιοι υποτιμούμε τον εαυτό μας, πώς περιμένουμε οι άλλοι να τον εκτιμήσουν; Πώς ένας προϊστάμενος θα δώσει στον υφιστάμενό του μια σοβαρή εργασία όταν ο ίδιος ο υφιστάμενος έχει επιλέξει για τον εαυτό του τον ρόλο του μη ικανού; Διαρκής αναζήτηση μιας αποδοχής από τους άλλους δείχνει έλλειψη αυτοπεποίθησης και υποτίμηση εαυτού. Ο υπέρμετρος εγωισμός έχει καταγραφεί στα αρνητικά στοιχεία του ανθρώπου, όμως και η διαρκής υποτίμηση οδηγεί στα αντίθετα αποτελέσματα. Στην σημερινή εποχή τα προσόντα του καθενός είναι αυτά που τον ακολουθούν στις επαγγελματικές του σχέσεις. Το CV μας είμαστε εμείς. Όταν εκθέτεις έναν ανίκανο και ανυπεράσπιστο εαυτό, τότε αυτοκαταστρέφεσαι.

Μια άλλη αυτοκαταστροφική συμπεριφορά είναι η άρνηση της πραγματικότητας. Αυτό μπορεί να γίνει με εθισμούς σε διάφορες ναρκωτικές ουσίες, σε αλκοόλ, σε τζόγο, ακόμη και σε παχυντικό φαγητό ή γλυκά. Όταν ένας άνθρωπος αρνείται την πραγματικότητα, για να την αντιμετωπίσει επιλέγει ακραίες αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Τα αρνητικά συναισθήματα αντιμετωπίζονται με λανθασμένο τρόπο, ο οποίος οδηγεί όλο και περισσότερο σε εξαρτήσεις. Πώς θα αντιμετωπίσουμε την άρνηση της πραγματικότητας; Όπως και στην αναβλητικότητα κρατάμε σημειώσεις, καταγράφουμε συμπεριφορές και βρίσκουμε πόσο βλαπτικές για τον εαυτό μας είναι αυτές.

Αν αποφύγουμε τις αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, οδηγούμαστε σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Στο χέρι μας είναι.

 

* Ο Στάθης Μπαρτζώκας είναι ψυχίατρος- ψυχοθεραπευτής, www.stathisbartzokas.com