Τετάρτη 13 Νοεμβρίου 2019
Δευτέρα, 28 Ιούλιος 2014 13:18

Η θεωρητική άρση ενός αποκλεισμού

Από

Οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες στην Υγεία είναι ένας μαρξιστικός όρος που αποτελεί το σημείο πρόκλησης των σημερινών κυρίαρχων οικονομικών και πολιτικών τάσεων στην Ευρώπη. 'Εχοντας τις ρίζες του από την εποχή του Hegel όταν το 1845 στο έργο του " The condition of the working class" μελέτησε την υψηλή παιδική θνησιμότητα των εργατικών τάξεων στο Μάντσεστερ συνδέοντας την εργασία με την υγεία, κατέληξε τότε με τα συμπερασμάτά του στον ορισμό της κοινωνικής αταξίας (social disorder). Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα με τη διεθνή οικονομική κρίση και με τις περικοπές της χρηματοδότησης των συστημάτων υγείας, η καθολική κάλυψη και η ελεύθερη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, με την παράλληλη στόχευση στην μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία, αποτελεί την κυρίαρχη στρατηγική του ΠΟΥ.

 

Αρχές και τέλη Ιουνίου , και ενώ εδω και ένα χρόνο περίπου, εγχώριοι και διεθνείς επιστημονικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί φορείς περιμέναν με αδημονία, αλλά και πολλά ερωτήματα, την εξεύρεση μιας πολιτικής λύσης για την εφαρμογή του δικαιώματος των ανασφαλίστων στην ελεύθερη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, η παρούσα συγκυβέρνηση "τόλμησε" την έκδοση δύο Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων, Οικονομικών, Εργασίας και Υγείας για την φαρμακευτική και νοσηλευτική περίθαλψη των ανασφαλίστων.

 

Τι προσπαθεί να επιτύχει η συγκεκριμένη απόφαση; Εν συντομία, τη τεχνική ρύθμιση ενός ευρύτερου θεσμικού πλαισίου ενταγμένο στους σκοπούς του ΕΟΠΥΥ, την ελαχιστοποίηση οικονομικών, γραφειοκρατικών και άλλων εμποδίων, έτσι ώστε μια ευρύτερη πληθυσμιακή ομάδα, που δεν εντάσσεται σε ασφαλιστικά ταμεία ή που είναι εκτός οποιασδήποτε μορφής ασφάλισης υγείας, άρα και αποκλεισμένη, να επιτύχει την απρόσκοπτη πρόσβαση στο δημόσιο και δωρεάν σύστημα Υγείας της χώρας ακριβώς όπως οι ασφαλισμένοι. Ουσιαστικά "συμπαρασύρει" αντίστροφα τον τρόπο και τον σκοπό της λειτουργίας του ΕΟΠΥΥ πρός εκείνους που είναι εκτός ασφάλισης ή που χάνουν την ασφαλιστική τους ικανότητα, προκειμένου να τους εντάξει στο υπάρχον σύστημα προσπαθώντας να αποτρέψει την αύξηση του κόστους και την αύξηση της ανάγκης της επιπλέον χρηματοδότησης του συστήματος . Υπό αυτή την έννοια, ο θεσμικός αποκλεισμός φαίνεται να απαλείφεται και τυπικά επιτυγχάνεται ισότιμη πρόσβαση και χρηματική κάλυψη στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για όλους. Γιατί όμως το αυτόνόητο πήρε τόσο χρόνο για να υλοποιηθεί και άφησε για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα το περιθώριο ανάπτυξης νοσηρής κόπωσης και επιβάρυνσης στην κατάσταση της υγείας του πληθυσμού αλλά και του ίδιου του συστήματος ;

 

Υπάρχει όμως και μια άλλη Κοινή Υπουργική Απόφαση, που εκδόθηκε "σιωπηλά" στις 16 Ιουνίου από τα Υπουργεία Οικονομικών και Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, και αφορά τον καθορισμό διαδικασίας και δικαιολογητικών για την παροχή ασθενείας σε είδος για τους ανασφάλιστους πολίτες λόγω οφειλών στα ασφαλιστικά τους ταμεία (ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ) , τους ανασφάλιστους υπερήλικες του ΟΓΑ, και τους μακροχρόνια άνεργους με την παράταση των βιβλιαρίων ασθενείας τους μέχρι 28-2-2015. Η διαφορετική αυτή μεταχείριση οφείλεται σε πολλούς λόγους που σχετίζονται με την πολυνομία και την θεσμική πολυπλοκότητα του συστήματος ασφάλισης και υγείας στην Ελλάδα, καθώς και σε διάφορες αποφάσεις που εξυπηρετούν μνημονιακούς στόχους. Η "σιωπηλή" της έκδοση οφείλεται στην αδιαφορία και την εγκληματική καθυστέρηση έκδοσης μιας εγκυκλίου για την παράταση των βιβλιαρίων ασθενείας των πολιτών, που είχε ως αποτέλεσμα την άγνοια του δικαιώματος αυτού από πολλούς ανασφάλιστους πολίτες και φορείς υγείας το προηγούμενο διάστημα. Επίσης εγκληματική, είναι η ανεπάρκεια που δείχνουν οι πολιτικές δυναμεις να προχωρήσουν σε αποτελεσματικές λύσεις, για το ασφαλιστικό καθώς ο Φεβρουάριος του 2015 πλησιάζει ενώ ο αριθμός των ανασφάλιστων και ανέργων αυξάνεται δραματικά χωρίς προοπτική εξεύρεσης μιας λύσης.

 

Τυπικά, οι αποφάσεις αυτές, συμπληρώνουν ένα νομικό πλέγμα απρόσκοπτης πρόσβασης των πολιτών έχοντες ή μη έχοντες ασφαλιστική ικανότητα στο δημόσιο και δωρεάν σύστημα υγείας της χώρας και αποκαθιστούν ως ένα βαθμό μια κοινωνική αδικία, καθώς οι ανασφάλιστοι που επωμίζονταν ολόκληρο το οικονομικό βάρος της δαπάνης της ιατροφαρμακευτικής τους περίθαλψης, θα πληρώνουν τώρα μερικώς τη νοσηλεία τους ή τα φάρμακά τους. Ουσιαστικά όμως ελοχεύει ο κίνδυνος του πραγματικού αποκλεισμού και αυτό γιατί για όλους τους πολίτες ανασφάλιστους και μη, ο δημόσιος και δωρεάν χαρακτήρας του ελληνικού συστήματος υγείας απαξιώνεται ραγδαία καθώς το δωρεάν εμπεριέχει τη συμμετοχή (co-payment) στις υπηρεσίες υγείας και στη φαρμακευτική περίθαλψη χωρίς να λαμβάνονται υπόψιν οι ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού καθιστώντας το ένα κοινωνικά άδικο και άνισο μέτρο, ενώ το δημόσιο με τις αλλεπάλληλες κάθετες περικοπές στον προϋπολογισμό του, εμπεριέχει την είσοδο ιατρικών υπηρεσιών ιδιωτικών πρωτοβουλίων είτε λόγω της ανεπάρκειας του συστήματος να προσφέρει ιατρικές υπηρεσίες, είτε λόγω ιδιωτικών συμφερόντων. Επομένως οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας θα τείνουν να μεγενθύνονται, που πλέον στην χώρα που βρίσκεται στην τέταρτη θέση σε φτώχεια στην ΕΕ, την Ελλάδα, οι δαπάνες αυτές είναι μόνο καταστροφικές, αφήνοντας τις γενεσιουργές αιτίες του αποκλεισμού ανεξέλεγκτες να ευδοκιμούν.